materiały partnera
Ubezpieczenie niskiego wkładu własnego zabezpiecza tę część kredytu, która odpowiada różnicy między wkładem wymaganym przez bank a wkładem faktycznie wniesionym przez kredytobiorcę. Charakterystyczne jest to, kto występuje w poszczególnych rolach: ubezpieczającym i ubezpieczonym jest bank, natomiast koszt składki ponosi kredytobiorca. Konsument płaci zatem za ochronę, która jemu samemu nie przysługuje. Co więcej, w razie wypłaty odszkodowania ubezpieczycielowi przysługuje roszczenie regresowe wobec kredytobiorcy — ten może więc zapłacić dwukrotnie: raz za składkę, a następnie za niespłacone zobowiązanie.
Zarzuty podnoszone wobec klauzul UNWW dotyczą kilku kwestii. Po pierwsze, kredytobiorca zwykle nie znał treści umowy ubezpieczenia, mimo że był zobowiązany do pokrycia jej kosztów — nie wiedział, jakie zdarzenia obejmuje ochrona ani na jakich zasadach obliczana jest składka. Po drugie, umowy często nie przewidywały jasnych kryteriów przedłużania ochrony na kolejne okresy ani zwrotu składki za okres niewykorzystany. Po trzecie, w kredytach walutowych składkę przeliczano według kursu ustalanego przez bank, co dodatkowo uniemożliwiało ustalenie jej rzeczywistej wysokości. Po czwarte, wysokość opłaty bywała oderwana od realnego ryzyka i od kwoty brakującego wkładu.
Kancelaria prowadzi sprawy bankowe dotyczące unieważnienia kredytu oraz spory o zwrot nienależnie pobranych opłat okołokredytowych.
Klauzule dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego były przedmiotem kontroli abstrakcyjnej i część z nich wpisano do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone — dotyczy to między innymi zapisów stosowanych przez niektóre duże banki. Stanowisko wspierające kredytobiorców zajmowali także Rzecznik Finansowy oraz Prezes UOKiK. Uczciwie trzeba jednak powiedzieć, że orzecznictwo sądów powszechnych w sprawach indywidualnych nie jest w tym zakresie jednolite. Zdarzają się rozstrzygnięcia oddalające powództwa, w których sądy uznawały, że kredytobiorca miał dostateczną wiedzę o charakterze i wysokości opłaty, a postanowienie było sformułowane w sposób zrozumiały. Wynik sprawy zależy zatem od brzmienia konkretnej klauzuli i od okoliczności zawarcia umowy.
Uznanie postanowienia za niedozwolone oznacza jego bezskuteczność wobec konsumenta od chwili zawarcia umowy. Wszystkie pobrane na jego podstawie składki stanowią świadczenie nienależne i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od wezwania banku do zapłaty. Sama umowa kredytu pozostaje przy tym w mocy — wyeliminowaniu podlega wyłącznie zakwestionowany zapis. Wystąpienie z takim roszczeniem nie daje bankowi podstawy do wypowiedzenia umowy ani do pogorszenia jej warunków.
Zwrotu składek UNWW można dochodzić w ramach szerszego powództwa o ustalenie nieważności całej umowy kredytu — wówczas składki wchodzą do puli świadczeń podlegających zwrotowi obok rat, prowizji i pozostałych opłat. Możliwe jest również wytoczenie odrębnego powództwa dotyczącego wyłącznie tej opłaty, co bywa rozwiązaniem właściwym dla kredytobiorców złotowych albo dla osób, które z różnych względów nie chcą kwestionować całej umowy. Wybór drogi zależy od rodzaju kredytu, wysokości pobranych składek i celu, jaki kredytobiorca chce osiągnąć.
Podstawą oceny jest umowa kredytowa wraz z regulaminem obowiązującym w dacie jej zawarcia — to zwykle w regulaminie ukryto szczegółowe zasady naliczania i przedłużania ubezpieczenia. Potrzebne będzie także zaświadczenie banku obejmujące zestawienie pobranych opłat z tytułu UNWW wraz z datami i kwotami, a jeżeli kredytobiorca nim dysponuje — dokumentacja dotycząca samej umowy ubezpieczenia. Czy w konkretnej umowie występuje wada uzasadniająca roszczenie, można ocenić dopiero po jej przeczytaniu.
Doświadczenie zdobyte w sprawach frankowych obejmuje również spory o zwrot opłat okołokredytowych, w tym składek ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Aby omówić swoją sytuację, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
