Chciał zabić i zabił

5 października Adam Cz., który śmiertelnie ranił ratownika medycznego, usłyszał wyrok. Przez cały proces ani razu nie wyraził skruchy i nie przeprosił.

Ta tragedia wstrząsnęła całą Polską. 25 stycznia 2025 r. w mieszkaniu przy ul. Sobieskiego w Siedlcach świętowano urodziny. W pewnym momencie jeden z uczestników, 59-letni Adam Cz., źle się poczuł i wezwał pogotowie. Przyjechali ratownicy medyczni Cezary L. i Mateusz M. Ponieważ mężczyzna miał obrażenia głowy, chcieli go zabrać do szpitala. Nagle Adam Cz. chwycił w dłonie noże i dźgnął Cezarego L. w okolice klatki piersiowej. Drugi z ratowników próbował obezwładnić napastnika. Po szarpaninie, mimo rany ciętej w okolicy nadgarstka, unieszkodliwił go, wezwał pomoc i zaczął ratować życie kolegi. Niestety cios Adama Cz. okazał się śmiertelny.

Proces mężczyzny przed Sądem Okręgowym w Siedlcach ruszył na początku maja. Adama Cz. oskarżono o zabójstwo ratownika medycznego z motywów zasługujących na szczególne potępienie i o usiłowanie zabójstwa, także z motywacji zasługującej na szczególne potępienie, drugiego z ratowników.

Mężczyzna przez cały proces przekonywał, że nic nie pamięta z feralnego wydarzenia, ponieważ tego dnia był pod wpływem alkoholu i leków. Mimo to prokurator domagał się dożywotniego więzienia, a za usiłowanie zabójstwa Mateusza M. – 20 lat. Jako karę łączną wniósł o dożywocie. Podobnie uważali pełnomocnicy oskarżycieli posiłkowych.

Rozumiał, co robi

Wyrok zapadł 5 października w Sądzie Okręgowym w Siedlcach. Jak mówiła, odczytując uzasadnienie, sędzia Anita Kowalczyk-Makuła, jednym z najważniejszych pytań było to, czy w chwili ataku Adam Cz. rozumiał, co robi, i kierował swoim zachowaniem. W odpowiedzi na nie pomogła opinia psychiatrów i psychologa. – Nie powstała po jednorazowym ambulatoryjnym badaniu oskarżonego. Była to opinia wydana przez biegłych z oddziału psychiatrii sądowej szpitala w Choroszczy po miesięcznej obserwacji Adama Cz. – mówiła sędzia. Specjaliści nie stwierdzili u mężczyzny choroby psychicznej ani niepełnosprawności intelektualnej, ale rozpoznali uzależnienie od alkoholu. Co najważniejsze z punktu widzenia odpowiedzialności karnej, zdaniem biegłych w czasie ataku oskarżony był zdolny pokierować swoim postępowaniem. – Miał zachowaną zdolność rozumienia jego znaczenia – podkreśliła sędzia. I dodała: – Uraz głowy, którego sprawca doznał na imprezie, nie spowodował zaburzeń psychiatrycznych. Adam Cz. świadomie połączył leki kardiologiczne z alkoholem. Popełnione czyny były skutkiem choroby alkoholowej. W 2 godziny po zabójstwie miał około 2 promili.

Co ważne, sąd nie potraktował ataku na Mateusza M. jedynie jako zranienia podczas szarpaniny. Jak ustalono, do cięższych obrażeń nie doszło tylko dlatego, że Mateusz M. zdołał obezwładnić napastnika. Dlatego sąd potraktował drugi z czynów jako próbę zabójstwa, a nie jedynie spowodowanie obrażeń.

Nieudowodniona motywacja

Znacznie bardziej skomplikowana okazała się odpowiedź na pytanie, dlaczego Adam Cz. zaatakował ludzi, których sam wcześniej wezwał na pomoc. Prokurator Kamil Żmudziński przekonywał m.in., że oskarżony chciał w ten sposób ponownie znaleźć się w więzieniu. W mowie końcowej określił zabitego ratownika jako swoisty „bilet do zakładu karnego” i właśnie skalą naganności czynu uzasadniał żądanie dożywocia. Żmudziński powołał się na zeznania konkubin Adama Cz. Jak przyznała podczas procesu jedna z kobiet, oskarżony mówił jej, że „podobało mu się w zakładzie karnym”. – Powiedział, że nie ma za co żyć. Jakby tam wrócił, to może miałby lepiej niż w domu – relacjonowała była partnerka. A podczas przesłuchań zeznała: „Adam mówił, że musi kogoś zabić, gdyż on sobie nie poradzi, bo nie ma za co żyć i chce wrócić do więzienia”. Dlatego prokuratura przyjęła, że działał z motywacji zasługującej na szczególne potępienie.

Sądu ta argumentacja nie przekonała. Jak wyjaśniła Kowalczyk-Makuła, zeznania partnerek oskarżonego o jego rzekomych zapowiedziach nie wystarczą, by uznać to za bezpośredni motyw ataku. Powód? To były jedynie luźne rozmowy przy alkoholu. Sąd uznał, że motywacji nie można się domyślać – trzeba ją udowodnić bez cienia wątpliwości.

„Nie wiem, co mam powiedzieć”

Sąd nie miał za to wątpliwości, że Adam Cz. chciał zabić i zabił oraz że celowo uderzył w to, a nie inne miejsce. – Z dużą siłą zadał uderzenie nożem o ostrzu długości 20 cm w klatkę piersiową, wskutek czego doszło do głębokiej penetracji ciała – czytała sędzia Kowalczyk-Makuła.

Najważniejsza różnica między stanowiskiem oskarżyciela a wyrokiem dotyczyła wymiaru kary. Prokuratura chciała dożywocia. Sąd uznał, że właściwe będą bardzo wysokie, ale terminowe kary: 25 lat za zabójstwo i 15 lat za usiłowanie zabójstwa. Następnie połączył je w jedną karę 30 lat więzienia. Skąd taka liczba? Przy kilku karach pozbawienia wolności sąd wymierza karę łączną, a jej górna granica to właśnie 30 lat. Sprawca ma też zapłacić po 50 tys. zł – nawiązkę na fundusz pomocy postpenitencjarnej i zadośćuczynienie na rzecz Mateusza M. Wyrok nie jest prawomocny.

Sędzia Kowalczyk-Makuła zwróciła uwagę, że Adam Cz. przez cały proces nie wyraził skruchy ani nie przeprosił. Po przedstawieniu uzasadnienia zwróciła się także bezpośrednio do oskarżonego. Adam Cz. przez cały proces nie potrafił – jak utrzymywał – wyjaśnić, dlaczego zaatakował ratowników, powołując się na lukę w pamięci. – Przecież 2 razy ratowali mi życie. Dlaczego miałbym zabić? – mówił jeszcze przed wyrokiem. Po jego usłyszeniu stwierdził tylko: – Nie wiem, co mam powiedzieć.

Bez zaskoczeń

– Motywem działania oskarżonego była chęć powrotu do zakładu karnego z uwagi na to, iż nie radził sobie na wolności. Traktowanie człowieka jako narzędzia do realizacji swoich celów w mojej ocenie było motywacją zasługującą na szczególne potępienie – skomentowała wyrok prokurator Anita Żabczyńska-Komor. Jak dodała, prokuratura decyzję o ewentualnej apelacji podejmie dopiero po zapoznaniu się z pisemnymi motywami wyroku.

Z kolei pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego Paweł Szyszko ocenił wyrok pozytywnie. – Odpowiada prawu i jest sprawiedliwy. Jeśli chodzi o kwalifikację czynu, nie byłem zaskoczony – przyznał mecenas. Według niego to, że w chwili zabójstwa Adam Cz. był pod wpływem alkoholu, zmniejszało szanse na dożywocie. Szyszko zastrzegł też, że decyzja o ewentualnej apelacji jeszcze nie zapadła.

Obie strony czekają więc na uzasadnienie wyroku na piśmie. Dopiero ono przesądzi, czy któraś z nich odwoła się od rozstrzygnięcia i sprawa wróci jeszcze przed sąd.