Siedlce szykują się na upały i ulewy

W Siedlcach najbardziej nagrzewają się okolice ul. Sucharskiego, a osiedlu Wyszyńskiego, parkowi i rejonowi zalewu mogą grozić podtopienia. Dowiemy się tego z „Miejskiego planu adaptacji do zmian klimatu”, którego konsultacje właśnie ruszają. Mieszkańcy odpowiedzą, czy urzędowa mapa zagrożeń zgadza się z tym, co sami widzą za oknem.

MPA nie jest prognozą pogody ani programem ograniczania emisji. Ma odpowiedzieć na praktyczne pytanie: jak miasto przygotować na zjawiska, których skutki mogą uderzać w mieszkańców, drogi, sieci, budynki czy przyrodę. Od 2025 r. takie dokumenty muszą przygotować miasta liczące co najmniej 20 tys. mieszkańców. Mają na to czas do początku 2028 r. Plan ma wskazywać zagrożenia, sposoby przygotowania miasta, a także pomysły na rozwój zieleni i gospodarowanie deszczówką.

Gdzie będzie najgoręcej?

Siedlecki projekt oparto m.in. na danych pogodowych z lat 1990-2024 i prognozach sięgających 2060 r. W tym czasie średnia roczna temperatura w Siedlcach rosła w tempie około pół stopnia na dekadę. W 2024 r. zanotowano 18 dni z temperaturą co najmniej 30 stopni – o 17 więcej niż w 1990 r.

Dokument pokazuje, że nie całe miasto nagrzewa się jednakowo. Najcieplejsze są przede wszystkim mocno zabudowane i utwardzone tereny przemysłowe oraz usługowe, śródmieście i część zabudowy wielorodzinnej. Szczególnie wyraźny przykład to teren Valmont Polska na ul. Sucharskiego. W analizowanych zdjęciach satelitarnych właśnie tam najczęściej pojawiały się najwyższe temperatury powierzchni (dachu czy asfaltu) – latem dochodzące do 44,7 stopnia. Wniosek jest prosty – gdy brakuje drzew, trawy i wody, słupek rtęci rośnie. Wody powierzchniowe i bardziej naturalne, zielone części miasta były wyraźnie chłodniejsze.

Siedlecki plan adaptacji do zmian klimatu wskazuje też problem „uszczelnienia” miasta, czyli powierzchni, przez które deszcz nie może wsiąknąć w ziemię. W skali całych Siedlec nie jest ich wyjątkowo dużo, ale są miejsca, gdzie udział betonu i asfaltu przekracza 90% – głównie w najbardziej zwartej części śródmieścia. To zwiększa jednocześnie nagrzewanie i ryzyko szybkiego spływu wody podczas ulewy.

Gdzie może stanąć woda?

Autorzy planu zasymulowali również skutki bardzo intensywnych opadów. Przy deszczu rzędu 60 mm potencjalne podtopienia pojawiają się m.in. w rejonie: oczyszczalni ścieków w dolinie Liwca, parku „Aleksandria”, Zalewu nad Muchawką i na osiedlu Wyszyńskiego. Przy skrajnym opadzie 160 mm do zagrożonych terenów dochodzą m.in. okolice linii kolejowych we wschodniej części miasta, teren 18 Dywizji Zmechanizowanej oraz obszar zakładu Valmont Polska.

Drugą stroną problemu jest susza. Jak można przeczytać w „Miejskim planie adaptacji do zmian klimatu dla Miasta Siedlce”, znajdujemy się w najwyższej, czwartej klasie zagrożenia suszą atmosferyczną, a większość miasta także w najwyższej klasie zagrożenia suszą rolniczą. Więcej deszczu w skali roku nie musi temu przeczyć – jeśli opady są gwałtowne i szybko spływają po utwardzonej powierzchni, woda nie zostaje tam, gdzie będzie potrzebna później.

A co ze Stawami Siedleckimi?

Stawy Siedleckie nie są w planie wskazane jako osobny „punkt alarmowy” wymagający konkretnej inwestycji. Dokument daje jednak powód, by patrzeć na nie w szerszym kontekście wodnym. Stawy zasila Helenka, a autorzy zwracają uwagę, że małe rzeki i cieki przy długiej suszy mogą mieć coraz mniejsze przepływy, a nawet częściowo wysychać. Mniejszy przepływ oznacza też słabszą zdolność rzek do samooczyszczania i większe ryzyko pogorszenia jakości wody.

Sam rezerwat i jego otulina są w planie traktowane jako ważny element przyrodniczego zaplecza miasta. Podobnie jak Dolina Muchawki czy Jeziorka Żytnia, takie tereny pomagają zatrzymywać wodę i łagodzić skutki upałów oraz suszy.

Od diagnozy do łopaty

Projekt nie kończy się na mapach. Wśród proponowanych działań znalazły się m.in. ogrody deszczowe na osiedlu Wyszyńskiego, w starym parku i na Skwerze Leśników Polskich, odbetonowanie Placu Sikorskiego oraz wprowadzenie tam zieleni i rozwiązań zatrzymujących deszczówkę. Dokument przewiduje też więcej drzew przy ulicach, przepuszczalne nawierzchnie, niecki chłonne, zbiorniki retencyjne i wykorzystywanie deszczówki do podlewania zieleni.

Nie każda z tych propozycji jest gotową inwestycją z kosztorysem i terminem. Plan ma wyznaczać kierunek, który później powinien być uwzględniany w planowaniu przestrzennym, projektach dróg, placów, parków czy modernizacji miejskich obiektów.

Teraz głos mieszkańców

Konsultacje potrwają od 5 do 28 października. Projekt udostępniono w Biuletynie Informacji Publicznej i elektronicznym systemie konsultacji społecznych. Uwagi może składać każdy – pisemnie, ustnie do protokołu albo elektronicznie. Można wskazać pominięte miejsce, podważyć diagnozę albo zaproponować inne rozwiązanie. Mapy pokazują bowiem ryzyko w skali całego miasta, ale to mieszkańcy wiedzą, na którym podwórku, ulicy czy skrzyżowaniu stoi woda po każdej ulewie.

Co ważne, konsultacje nie są głosowaniem, w którym większość automatycznie przesądza o zmianie planu. Zgłoszone w terminie uwagi muszą jednak zostać rozpatrzone. Po uchwaleniu plan nie powinien trafić na półkę. Jego ustalenia mają być brane pod uwagę m.in. przy planowaniu przestrzennym, a miasto ma później sprawdzać, czy zapisane działania rzeczywiście są realizowane.