Siedlce: Śmieci na wspólny rachunek

Dopłacić z miejskiej kasy czy najpierw uszczelnić system? Dyskusja nad uchwałą śmieciową podzieliła siedleckich radnych. Jedni widzieli w niej ochronę mieszkańców przed podwyżką, inni – kolejny rachunek dla tych, którzy płacą uczciwie. Wrócił też spór o spalarnię.

Na wrześniowej sesji siedleccy radni dyskutowali nad uchwałą w sprawie pokrycia części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych niepochodzących z pobranej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z inicjatywą w tej sprawie wyszedł prezydent Tomasz Hapunowicz. Złożony przez niego projekt mówi o pokryciu części tegorocznych kosztów gospodarowania odpadami z dochodów własnych miasta, ale innych niż opłaty śmieciowe. Powód jest prosty – trzeba uzupełnić różnicę między pieniędzmi pobranymi od mieszkańców a tym, ile funkcjonowanie systemu kosztuje naprawdę.

W uzasadnieniu prezydent przypomina: „Gminny system gospodarowania odpadami komunalnymi co do zasady winien się bilansować”. Od razu też jednak wskazuje przepis pozwalający samorządowi dopłacić, kiedy wpływy z opłat nie wystarczają. A z porównania przewidywanych dochodów i wydatków wynikało właśnie, że pieniędzy zabraknie. Winowajcy? Masa odbieranych odpadów, ceny ich odbioru oraz zagospodarowania, a wreszcie czynniki ogólnopolskie: płaca minimalna oraz ceny energii i paliw.

Ile brakuje?

Co ważne, ani w projekcie, ani w uzasadnieniu nie zapisano konkretnej wysokości dopłaty. To był jeden z zarzutów podczas sesji 29 września. Andrzej Sitnik mówił o ponad 4 mln zł, o których miał usłyszeć na komisji finansów. Tomasz Araszkiewicz przywoływał z kolei podaną przez skarbnika kwotę 3,1 mln zł. Pytał też, dlaczego radni nie otrzymywali wcześniej regularnych informacji i jakie będą potrzeby do końca roku.

Prezydent odpowiadał, że również ubiegłoroczna uchwała nie zawierała sumy, a o tegorocznych potrzebach skarbnik informował komisje. Samą decyzję nazywał techniczną: przekonywał, że bez niej trzeba byłoby już teraz podnieść opłaty, aby zbilansować system w tym roku.

Dwie kieszenie

Bożena Uziębło dziękowała za inicjatywę, dzięki której rada nie musi od razu rozważać sięgania do kieszeni mieszkańców. Maciej Drabio widział tę samą operację inaczej: – Teraz ze wspólnych podatków będziemy dorzucali do systemu śmieciowego kasę i karali podwójnie te osoby, które uczciwie za śmieci płacą.

Jak przekonywał radny, dopłata uszczupli środki na drogi i inne miejskie potrzeby. Wskazywał też na osoby mieszkające w Siedlcach, lecz nieujęte w deklaracjach. Odwoływał się przy tym do eksperymentalnego badania GUS i postulował dokładniejsze policzenie mieszkańców. Jego zdaniem sprzeciw wobec uchwały miał wywrzeć presję na urząd, by zajął się uszczelnieniem systemu. – Nie zgadzam się z takim postawieniem sprawy, że kto będzie głosował przeciw, jest za podwyżkami – zastrzegał Drabio. I dodał, że wzrostu kosztów i tak nie uda się uniknąć; chodzi tylko o sprawiedliwsze rozłożenie ciężarów.

Odpowiadając mu, Hapunowicz przyznał, że obecny system jest niesprawiedliwy, ale podkreślał ogólnopolski charakter problemu i ograniczone możliwości kontroli. Jak zapewnił, miasto sprawdza nawet ogłoszenia o wynajmie pokoi dla pracowników, aby ustalić, ile osób faktycznie mieszka pod wskazanym adresem.

Piotr Karaś dorzucił przykład z własnej wspólnoty. Jak opowiadał, podczas zebrania mieszkańców w budynku liczącym 40 mieszkań ujawniono kilkanaście niezgłoszonych osób. Przypomniał też przypadek mężczyzny, który chciał przejąć mieszkanie komunalne po matce, lecz jego twierdzenie o wspólnym zamieszkiwaniu zderzyło się z deklaracją śmieciową obejmującą 1 osobę. – Oszukiwał system i sam się zakiwał – skwitował radny.

Woda prawdę powie?

Drabio proponował przeanalizowanie opłat powiązanych ze zużyciem wody lub systemu hybrydowego. Gdy prezydent zachęcał go do przygotowania projektu uchwały, radny odpowiadał, że tak złożone przedsięwzięcie wymaga pracy urzędników, specjalistów i miejskiej spółki.

Za sprawdzeniem innych rozwiązań opowiadali się również Robert Szczepanik i Robert Gryczka. Pierwszy wskazywał na możliwość zestawiania liczby zadeklarowanych osób ze zużyciem wody, drugi zachęcał do wspólnej pracy nad systemem wykorzystującym różne źródła danych.

– Śmieci produkują ludzie, nie woda – odpowiedział im przewodniczący rady Robert Chojecki.

Z kolei Adam Tomczuk zwracał uwagę, że zużycie wody zależy także od wyposażenia mieszkania i codziennych nawyków. Taka sama liczba lokatorów nie musi oznaczać podobnego rachunku za wodę. Karaś bronił naliczania opłat od osób, a Grzegorz Staręga studził nadzieje na metodę idealną i przypominał o rosnącej ilości odpadów oraz kosztach ich obsługi.

Waldemar Kamiński podsunął pomysł worków przypisanych konkretnym odbiorcom, z opłatą zależną od ilości oddawanych śmieci. Zaznaczał jednak, że takie rozwiązanie jest kosztowne. Ostatecznie prezydent zapowiedział przygotowanie danych o zużyciu wody i wyliczeń, jak mogłyby wyglądać opłaty przy innym sposobie naliczania.

Spalarnia znów rozpala

Osobnym frontem stała się instalacja termicznego przekształcania odpadów. Sitnik zarzucał władzom rezygnację z pozyskanego dofinansowania w wysokości 130 mln zł. Przekonywał, że własna instalacja pozwoliłaby zatrzymać część pieniędzy wydawanych na przekazywanie odpadów do innych spalarni. Według przywołanej przez niego odpowiedzi na interpelację ZUO zapłaciło za taką usługę w 2025 r. ponad 12 mln zł. Radny przedstawiał wariant, w którym niższa cena we własnej instalacji przyniosłaby spółce oszczędności. Ostrzegł też, że „w każdym roku będzie to samo”: – Albo podwyżka za odbiór śmieci, albo trzeba będzie dopłacać z budżetu.

Za rozważeniem korzyści ze spalarni przemawiał również Szczepanik. Roman Ignaciuk podkreślał znaczenie wysokości dofinansowania i upominał się o audyt PEC, który pozwoliłby ocenić opłacalność przedsięwzięcia. Marlena Puzia przekonywała natomiast, że również miasta posiadające takie instalacje podnoszą opłaty, a spalanie nie usuwa kosztów zbiórki, transportu i segregacji pozostałych odpadów. – Spalarnie nie stopują podwyżek – mówiła.

Prezydent oceniał, że instalacja w lokalizacji PEC, po uwzględnieniu kosztów związanych z ETS, byłaby nieopłacalna i narażałaby miasto na coroczne straty. Odpowiedział też Sitnikowi: – Uważam, że pan manipuluje liczbami i kompletnie się nie zna na biznesie.

Sitnik protestował przeciwko obrażaniu go i bronił przedstawionego rachunku. Z kolei prezydent oraz Puzia wskazywali na ubytki przychodów związane z systemem kaucyjnym. Według prezydenta ZUO traci najbardziej dochodowe surowce: butelki PET i puszki aluminiowe. Szczegółowe dane o skutkach tych zmian obiecał przedstawić komisjom.

Większość za dopłatą

Uchwałę przyjęto 13 głosami za, przy 7 przeciwnych i 3 wstrzymujących się. Przeciw zagłosowali Araszkiewicz, Drabio, Ignaciuk, Sitnik i Szczepanik oraz Monika Polak i Hanna Skup. Spośród zabierających głos Kamiński wstrzymał się; podobnie zrobiły Arletta Borkowska i Ewa Grzegrzółka. Gryczka, choć podobnie jak Drabio zachęcał do zmiany systemu, poparł dopłatę. Miasto dostało zgodę na uzupełnienie brakujących pieniędzy. Spór o to, jak ograniczyć potrzebę kolejnych dopłat, pozostał otwarty.