Siedlce: Zjednoczeni, ale oddzielnie

W sobotę, 11 lipca, miasto po raz pierwszy oficjalnie uczci ofiary Rzezi Wołyńskiej. I to nawet dwa razy.

11 lipca w Polsce to Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej. Data tego ustanowionego przez Sejm święta nie jest przypadkowa. Chodzi o upamiętnienie „krwawej niedzieli” z 1943 r., gdy Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów i Ukraińska Powstańcza Armia dokonały masowych mordów na cywilnej ludności Wołynia i Kresów.

Co prawda święto ma charakter państwowy, ale jego obchody nie są, jak w przypadku choćby 11 listopada, obowiązkowe. Ograniczają się głównie do najważniejszych miejsc pamięci (m.in. w Warszawie) oraz ośrodków szczególnie zaangażowanych w kultywowanie pamięci o Kresach. W wielu mniejszych miejscowościach w kraju dzień jest obchodzony symbolicznie lub wcale.

Inicjatywa, która ma łączyć

Tak też było do tej pory w Siedlcach. Przedstawiciele siedleckich struktur Ruchu Narodowego postanowili to zmienić. A nawet poszli o krok dalej: zaapelowali o ustanowienie 11 lipca miejskim dniem pamięci „Kwiaty Wołynia”.

Ówczesny prezes organizacji Marcin Somla w maju ubiegłego roku napisał w tej sprawie do prezydenta miasta. „Naszym obowiązkiem jest oddać hołd ofiarom tamtych wydarzeń, zachować pamięć o ich cierpieniu oraz przekazać prawdę przyszłym pokoleniom” – stwierdził. I zaznaczył: „Upamiętnienie 11 lipca w Siedlcach jako dnia Kwiatów Wołynia byłoby wyrazem naszej wierności wartościom patriotycznym oraz szacunku dla bolesnej, ale ważnej części polskiej historii”.

– Choć geograficznie oddalone od Wołynia, są miejscem, gdzie historia Kresów Wschodnich, w tym tragicznego dziedzictwa Wołynia, wciąż żyje w pamięci mieszkańców – tłumaczył, zapytany dlaczego akurat Siedlce. Wskazywał też na kresowe korzenie wielu tutejszych rodzin, podkreślając, że święto to ma wymiar edukacyjny i pojednawczy: służy budowaniu świadomości historycznej oraz refleksji nad wartością pokoju, dialogu i pamięci. Jak dodawał, Siedlce, jako ośrodek o znaczeniu kulturalnym i historycznym, są dobrym miejscem, by dać tej pamięci symboliczny wyraz.

W piśmie prezes lokalnych struktur RN zadeklarował natomiast – powołując się na wolę środowisk patriotycznych i prawicowych z Siedlec – współpracę przy organizacji dnia pamięci, „aby był on godnym i jednoczącym wydarzeniem dla całej społeczności naszego miasta”. Prosił również o spotkanie z prezydentem, które przybliżyłoby szczegóły inicjatywy.

Urząd odpisał, narodowcy nie czekali

Na wniosek odpowiedziała sekretarz miasta Joanna Skolimowska-Szpura. Jak poinformowała, ustalaniem obchodów świąt i uroczystości zajmuje się Podlaski Społeczny Komitet Obchodów Świąt Narodowych. I to właśnie do niego zostanie przekazana propozycja środowisk narodowych. Zaznaczyła też, że Siedlcach każde środowisko ma prawo świętować ważne dla siebie rocznice, jeśli tylko robi to w zgodzie z przepisami.

Narodowcy nie czekali na decyzję Komitetu i postanowili wziąć sprawy w swoje ręce. W ubiegłym roku 11 lipca, o godz. 18.00, w kościele św. Stanisława odbyła się msza św. pamięci ofiar Rzezi Wołyńskiej. Z kolei dzień później w samo południe na Skwerze Kościuszki zorganizowano akcję „Kwiaty Wołynia”. Członkowie Ruchu Narodowego i Konfederacji rozdawali materiały informujące o Rzezi Wołyńskiej.

Po słowie z prezydentem

W sierpniu ubiegłego roku Marcin Somla odszedł z Ruchu Narodowego, a od września jest członkiem Konfederacji Korony Polskiej, założonej przez Grzegorza Brauna. Inicjatywy jednak nie porzucił. W październiku, już jako działacz KKP, o wpisaniu 11 lipca do miejskiego kalendarza świąt rozmawiał w urzędzie miasta z prezydentem Tomaszem Hapunowiczem.

Ten cały czas pomysł popierał, ale na formalną decyzję trzeba było poczekać ponad pół roku. Przełom nastąpił 23 czerwca, kiedy Somla ponownie spotkał się z włodarzem miasta. Dzień później w mediach społecznościowych „z ogromną satysfakcją” poinformował, że „prezydent podjął decyzję o wpisaniu 11 lipca, Narodowego Dnia Pamięci Polaków – Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej, na stałe do kalendarza świąt miejskich”. „Od samego początku zależało nam na tym, aby obchody tego święta jednoczyły, a nie dzieliły Polaków. Dlatego powinny mieć charakter ponadpartyjny i odbywać się pod sztandarem Miasta Siedlce” – napisał Somla. A prezydentowi podziękował za „otwartość, wsparcie i wspólne działania na rzecz zachowania pamięci historycznej”.

Do wspólnego świętowania dołączyło także siedleckie starostwo. „To dobry sygnał, że w najważniejszych sprawach potrafimy mówić jednym głosem” – stwierdził Somla.

Oficjalna część obchodów zapowiada się skromnie: 11 lipca, o godz. 18.00 w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika odprawiona zostanie msza w intencji ofiar Rzezi Wołyńskiej.

„Właściwy charakter”

A teraz najciekawsze. Tego samego dnia, jak w ubiegłym roku, odbędą się obchody rocznicy zorganizowane przez siedleckie struktury Ruchu Narodowego (dawne ugrupowanie Somli), który jest częścią Konfederacji. To wydarzenie rozpocznie się nabożeństwem w kościele Ducha Świętego o godz. 10.00. Następnie uczestniczy uroczystości przejdą na Skwer Wileński, gdzie zaplanowano złożenie kwiatów i przemówienia. „To dzień pamięci o tysiącach niewinnych ofiar ludobójstwa dokonanego na Polakach na Kresach Wschodnich. Wspólnie oddajmy hołd pomordowanym oraz pokażmy, że pamięć o tej tragedii pozostaje żywa” – apelują organizatorzy.

Łukasz Kalaciński, wiceprezes koła siedleckiego RN, nie kryje, że decyzja o miejskich obchodach zaskoczyła jego środowisko. – Informacja na ten temat pojawiła się w mediach społecznościowych właściwie w momencie, kiedy wysłaliśmy zaproszenia i tydzień po tym, jak zgłosiliśmy wydarzenie w magistracie. – Zaprosiliśmy prezydenta Hapunowicza. Dostaliśmy odpowiedź, że urząd miasta organizuje swoją uroczystość. Wcześniej o tym nie wiedzieliśmy – mówi. Jak dodaje, siedleckie struktury Konfederacji zakładają, że decyzja magistratu była reakcją na ich inicjatywę.

Jak zaznacza, uroczystość organizowana przez Ruch Narodowy ma „właściwy charakter”. – W naszym programie oprócz nabożeństwa znalazło się złożenie kwiatów na Skwerze Wileńskim oraz przemówienia. Zaprosiliśmy przedstawicieli władz miasta i starostwa, radnych oraz burmistrzów i wójtów z powiatu siedleckiego. Głos zabiorą goście i organizatorzy – wylicza Kalaciński.

Pytany o porównanie obu wydarzeń, odpowiada bez wahania: – Miejskie obchody są dużo skromniejsze, ograniczają się do mszy. My podchodzimy do tego profesjonalnie. Chcemy też, żeby była to inicjatywa ponadpartyjna, dlatego tego dnia ściągamy szyldy partyjne i modlimy się wspólnie o polskie ofiary szowinistów ukraińskich.

Czy w przyszłym roku będzie szansa na wspólne świętowanie? – Mamy nadzieję, że już w tym. Zapraszamy serdecznie wszelkiego rodzaju władze: siedleckie, powiatowe, gminne ale przede wszystkim po prostu mieszkańców chcących oddać cześć bestialsko pomordowanym Polakom na Kresach i w Małopolsce Wschodniej - podsumowuje Kalaciński.