Siedlce: Jaka kultura, taka stolica?

Miasto dostało prestiżowy tytuł i ćwierć miliona na kulturę. Kilka miesięcy temu prezydent zapowiadał „niezwykle ciekawy rok”. Część Siedlczan jednak tych atrakcji nie widzi, a prawdziwe gwiazdy ogląda tylko na plakatach zapraszających do okolicznych gmin. – Nieprawda, sporo się dzieje – odpowiadają dyrektorzy miejskich ośrodków kultury.

Druga połowa czerwca. Wyjeżdżających z Siedlec żegnają wielkie banery reklamujące koncert grupy, która wie, co to znaczy mniej niż zero, zna kryzysową narzeczoną i apeluje, żeby zostawić Titanika. To nie wszystko. Plakatami zapowiadającymi koncert grupy Lady Pank oklejone są wszystkie słupy ogłoszeniowe w centrum miasta. – Bardzo się ucieszyłem, kiedy to zobaczyłem. Może nie jestem jakimś wielkim fanem tego zespołu, ale, jakby nie było, to marka w polskim rocku – opowiada pan Henryk, rodowity Siedlczanin.

Jak dodaje, kiedy podszedł bliżej, zdziwił się. – Uznałem za oczywistość, że koncert będzie w Siedlcach. Tymczasem na plakacie przeczytałem, że to atrakcja Dni Gminy Zbuczyn. Oczywiście brawa dla Zbuczyna za organizację takiego wydarzenia. Myślałem jednak, że to Siedlce stać na taką gwiazdę – dodaje z przekąsem. I zauważa: – A przecież kilka miesięcy temu z wielką pompą ogłoszono, że Siedlce stały się stolicą Kultury Mazowsza 2026.

Fajerwerki czy kroplówka?

Chodzi o wydarzenie z końca lutego. Wtedy to Siedlce otrzymały tytuł Stolicy Kultury Mazowsza w konkursie organizowanym przez Samorząd Województwa Mazowieckiego. W Sali Białej Miejskiego Ośrodka Kultury odbyła się z tej okazji uroczysta gala, podczas której marszałek Adam Struzik przekazał prezydentowi Tomaszowi Hapunowiczowi symboliczny klucz. Jak powiedział podczas gali, to dla Siedlec wielkie wyróżnienie i zarazem zobowiązanie. A włodarz miasta mówił o poczuciu dumy i radości. – Dzięki tej inicjatywie przed naszymi odbiorcami kultury niezwykle ciekawy rok – zapowiedział.

Jak wspomina pan Henryk, ta wiadomość rozbudziła w nim nadzieje. Pamięta bowiem czasy, i to wcale nieodległe, gdy w Siedlcach koncertowali, jak podkreśla, prawdziwi artyści. I wymienia: Anita Lipnicka, Krzysztof Cugowski, Perfect, Golec uOrkiestra, Bajm czy Michał Bajor. Jak zauważa, to były wydarzenia, o których mówiło całe miasto. – Od czasu hucznego ogłoszenia, że Siedlce stały się kulturalną stolicą Mazowsza minęły już cztery miesiące. To dużo. A ja nie odnoszę wrażenia, żeby oferta kulturalna była bogatsza. Właściwie to odnoszę wrażenie, że dzieje się dużo mniej niż kiedyś – przyznaje z goryczą nasz rozmówca.

Zwraca też uwagę, że mieście działają dwa ośrodki kultury z budżetami, o których gmina Zbuczyn może tylko pomarzyć. – Skoro więc dostały „ekstra” pieniądze, to gdzie te wielkie nazwiska? Gdzie artystyczne fajerwerki? Na razie cisza – zaznacza pan Henryk. I pyta: – A może te dodatkowe pieniądze są kroplówką dla siedleckiej kultury? Bo jeśli tak, to jest z nią już naprawdę kiepsko i bez dodatkowych pieniędzy nie utrzymałaby się przy życiu.

Komu się dostało?

Najpierw twarde fakty. Siedlce jako Stolica Kultury dostały 250 tys. zł. Jak tłumaczy Konrad Kacprzak, kierownik Referatu Promocji i Turystyki w Urzędzie Miasta Siedlce, o podziale tej kwoty decydują Zarząd Województwa Mazowieckiego i prezydent. – Procedura podziału środków opiera się na partnerskiej współpracy: Miasto Siedlce, jako podmiot doskonale znający lokalne realia i potencjał twórczy, wskazało propozycje imprez kulturalnych, ich wykonawców oraz zestawienie kosztów, które następnie zostały merytorycznie zaakceptowane przez Departament Kultury, Promocji i Turystyki Urzędu Marszałkowskiego – wyjaśnia urzędnik. Mówi też, przy podziale kierowano się wysoką jakością artystyczną, różnorodnością oferty oraz jej dostępnością dla szerokiego grona odbiorców: od dzieci, przez młodzież, aż po seniorów.

Beneficjentami zostali: Miejski Ośrodek Kultury i Centrum Kultury i Sztuki im. Andrzeja Meżeryckiego Scena Teatralna Miasta Siedlce, które otrzymały po 116 tys. zł, oraz Miejska Biblioteka Publiczna z kwotą 18 tys. zł.

Co w programie?

Miejski Ośrodek Kultury w ramach projektu „Siedlce Stolica Kultury Mazowsza” realizuje trzy przedsięwzięcia. Pierwszym jest „Art Aleksandria”, czyli cykl 21 wydarzeń w Parku Miejskim „Aleksandria”, który rozpoczął się w maju i potrwa do końca września. – To różnorodne przedsięwzięcia dla osób w każdym wieku, w ramach których pojawią się różne dziedziny kultury i sztuki – muzyka , śpiew, taniec, poezja, plastyka. Większość odbywa się w pawilonie ogrodowym, a część obok stawu, przy zabytkowym mostku. W planach mamy też koncert na wyspie – opowiada Mariusz Woszczyński, dyrektor ośrodka.

Drugi projekt to „MOK Summer Music Festival” na skwerze Konstantego Domagały, tuż obok głównego budynku placówki. Zapowiada się jazzowo, rockowo i folkowo. Trzecim będą zaplanowane na listopad Zaduszki Jazzowe. – Łącznie przygotujemy 25 różnorodnych imprez artystycznych. Na wszystkie, poza Zaduszkami Jazzowymi, wstęp jest wolny – podkreśla Woszczyński.

Z kolei Centrum Kultury i Sztuki przeznaczyło swoje fundusze na dwa projekty. Pierwszy to II Festiwal Teatrów dla Dzieci „Dzieci mają głos”. – Ubiegłoroczna edycja okazała się strzałem w dziesiątkę. Dorośli mają od 13 lat swój festiwal „Sztuka plus komercja”. Pomyśleliśmy: „Dlaczego nie zrobić takiego wydarzenia dla dzieci?”. Wzorem dorosłych najmłodsi też mogą głosować na, ich zdaniem, najlepszy spektakl – tłumaczy Adam Tarkowski, dyrektor CKiS.

Następny projekt to produkcja premierowego spektaklu Teatru ES pt. „Król Maciuś Pierwszy”. Jak dodaje Tarkowski, dotacje przeznaczono na imprezy dla dzieci i młodzieży, bo chciałby wzmocnić i uatrakcyjnić ofertę właśnie dla tej grupy odbiorców. Dyrektor podkreśla też, że – choć bez dofinasowania – pod szyldem stolicy kultury realizowana jest też Wakacyjna Akademia Talentów, czyli cykl bezpłatnych zajęć dla dzieci od 7 do 17 lat. – Zmieniliśmy nieco formułę. Poszerzyliśmy program o zajęcia DJ-skie i warsztaty z kręcenia rolek, bo tym najmłodsi się interesują. A my chcemy mieć ofertę atrakcyjną dla nich. Zainteresowanie jest spore, ale nadal zapraszamy chętnych – mówi szef CKiS.

Nowości nie będzie?

Obaj dyrektorzy przyznają szczerze: w propozycjach trudno szukać prawdziwych nowości. Wszystkie te wydarzenia odbywały się wcześniej. I, co istotne, odbywałyby się także bez dodatkowych pieniędzy. Co więc daje dotacja? – Pozwala nam zrobić to na zupełnie innym poziomie artystycznym, daje nam większe pole manewru – tłumaczy Woszczyński. I uchyla rąbka tajemnicy: – Na Zaduszkach Jazzowych wystąpi Ewa Bem z zespołem. Gdyby nie dodatkowe finanse, nie moglibyśmy sobie na to pozwolić.

Dyrektor MOK zwraca też uwagę: – Jak podzielimy tę sumę, po odliczeniu podatku VAT, na 25 wydarzeń, to na jedno wychodzi 3700 zł. To nie są pieniądze, które pozwalają na stworzenie zupełnie nowych dużych projektów. Musielibyśmy większość pieniędzy przeznaczyć na jeden, a staraliśmy się wzbogacić każdy. Dzięki temu będą bardziej rozbudowane artystycznie i atrakcyjniejsze dla widzów.

Podobnie mówi Adam Tarkowski. – Dofinansowanie pozwoliło nam podpisać umowy z bardziej atrakcyjnymi impresariatami. Przyjeżdżają do nas ze spektaklami teatry z całej Polski. Utrzymując cenę biletu, możemy zaproponować coś atrakcyjniejszego – zauważa. – Produkcja spektaklu to też spore koszty: scenografia, adaptacja, zakup praw autorskich czy kostiumów. Dzięki dodatkowym pieniądzom możemy puścić wodze wyobraźni. Mówiąc krótko: większy budżet, większe możliwości i większy komfort pracy – podkreśla.

Na pytanie, czy te dodatkowe pieniądze odciążają tę część budżetu miasta, który trzeba byłoby przeznaczyć na kulturę, Tarkowski odpowiada: – Żyjemy z dotacji i środków własnych, które udaje nam się pozyskać ze sprzedaży biletów czy wynajmu sali. Każde dodatkowe środki odciążają nas i pośrednio również miasto.

Być albo nie być?

A co z zarzutem, że siedlecka kultura wymaga „kroplówki”? Obaj dyrektorzy reagują ostro. – Nie zgodzę się z tym, że bez tych pieniędzy siedlecka kultura by upadła. To nie jest nasze „być albo nie być” – mówi Tarkowski. Woszczyński mu wtóruje. I wylicza: – Tylko w czerwcu zorganizowaliśmy 46 różnych wydarzeń artystycznych.

Jak zauważa, szeroki wachlarz propozycji pozwala na to, żeby każdy znalazł coś dla siebie. – Proszę tylko spojrzeć na program MOK Summer Music Festival, który odbędzie się w sierpniu. Wystąpi LeBurn Maddox, artysta reggae i bluesman, któremu towarzyszyć będzie ceniona polska sekcja rytmiczna. Czeremszyna to aktualnie jeden z najlepszych i najbardziej oryginalnych zespołów muzyki folk. A o mocne rockowe brzmienie zadba zespół Rock Menu – wylicza Woszczyński. Zauważa też, że kierownik artystyczny Orkiestry Kameralnej „Aleksandria” Szymon Telecki ściąga do Siedlec uznane nazwiska muzyków oraz solistów, którzy występują z grupą. – Mam już zaplanowane dwa koncerty: we wrześniu i listopadzie, na które dostaliśmy dofinansowanie z ministerstwa kultury – wylicza Woszczyński.

Z kolei Tarkowski wskazuje na X Letni Festiwal pod Muralem, który rozpoczyna się 3 lipca. Będzie jazz, folk, reggae, a nawet rytmy bałkańskie. – W listopadzie wystąpi Leszek Możdżer, nazwisko-magnes. A już niedługo zdradzimy, kto wystąpi na Dniach Miasta we wrześniu – podkreśla dyrektor CKiS.

Nie ma z czego wybierać?

Tarkowski nie zgadza się z tym, że siedlecka kultura cienko przędzie. – Sporo się dzieje. Realizujemy setki imprez, gramy dla pełnych sal. Promujemy też młode siedleckie zespoły, aby mogły nabierać ogłady scenicznej, szlifów artystycznych. Wydaje mi się, że znalezienie czegoś odpowiedniego wymaga od widza po prostu pewnego wysiłku – przekonuje. Podobnie mówi dyrektor MOK: – Jeżeli ktoś jest zainteresowany i szuka, to znajdzie. Jeżeli nie szuka, to być może właśnie wtedy trafi tylko na plakat Lady Pank.

Wspomina też o jednym z przedsięwzięć z ostatnich dni – Nocy Kupały, która odbyła się w parku „Aleksandria”. – Zgromadziła liczną publiczność – zauważa Woszczyński. I przekonuje: – Patrzymy, czego ludzie oczekują, i staramy się do tego dostosować naszą ofertę.

Na sugestie od potencjalnych widzów otwarty jest również Tarkowski. – Moim zdaniem, nasza oferta jest szeroka. Jeżeli jednak ktoś nie wybrał spośród naszych propozycji niczego dla siebie, niech zaproponuje, co by chciał. Potrzebujemy informacji zwrotnej, czy moglibyśmy jeszcze zrobić, czegoś u nas nie ma – podkreśla dyrektor CKiS. Jak dodaje, jeśli placówka ją otrzyma, postara się uwzględnić w swojej ofercie.