Siedlce były gospodarzem wojewódzkich obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków, które odbyły się 24 kwietnia . Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli administracji rządowej i samorządowej, instytucji kultury, ekspertów oraz osoby na co dzień zajmujące się ochroną dziedzictwa.

Siedlce w tym roku stały się miejscem wojewódzkich obchodów Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków. To już trzecia edycja wydarzenia na Mazowszu – po Pułtusku w 2024 roku i Płocku w 2025. Tegoroczne spotkanie odbyło się w mieście, które w 2026 roku pełni rolę Stolicy Kultury Mazowsza, co dodatkowo podkreśliło rangę wydarzenia.

Do Siedlec przyjechali przedstawiciele szeroko rozumianego środowiska związanego z ochroną dziedzictwa: konserwatorzy zabytków, historycy sztuki, architekci, urbaniści, archeolodzy, samorządowcy, przedstawiciele instytucji kultury, archiwów, organizacji społecznych, a także właściciele i użytkownicy obiektów zabytkowych. Wydarzenie miało charakter zarówno ekspercki, jak i integrujący środowisko osób odpowiedzialnych za ochronę dziedzictwa.

Jak podkreślał Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków dr Marcin Dawidowicz, wybór Siedlec nie był przypadkowy.

– Siedlce to wyjątkowe miasto zabytków o wyjątkowej wartości, bardzo bogatej historii i w związku z tym to spotkanie jest szansą na pokazanie potencjału tego miejsca. Wskazaniem jego roli w krajobrazie kulturowym Mazowsza, ale też do wymiany doświadczeń, podziękowania tym, którzy na co dzień trudzą się, aby bezpośrednio opiekując się zabytkami. To też szansa dla Siedlec żeby opowiedzieć o swoim dziedzictwie – mówił.

Konserwator zwrócił również uwagę na działania prowadzone w zakresie ochrony zabytków i współpracę z właścicielami obiektów.

– Prowadzimy wiele spotkań dla właścicieli obiektów zabytkowych, żeby zwrócić uwagę na specyfikę tego typu architektury. System dotacyjny uwzględnia specyfikę architektury drewnianej, więc wnioski dotyczące tego typu budownictwa są traktowane priorytetowo. To kwestia współpracy ze specjalistami – zaznaczył.

W swojej wypowiedzi odniósł się także do konkretnych przykładów lokalnego dziedzictwa.

– Kościół św. Stanisława jest takim obiektem, gdzie działo się więcej, było więcej ingerencji konserwatorskich, ale podczas spotkania pojawi się też wątek odbudowy bramy miejskiej – dodał.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej z kilku powiatów regionu, dyrektorzy muzeów, archiwów i instytucji kultury oraz reprezentanci organizacji społecznych i środowisk naukowych. Gospodarzem spotkania był prezydent Siedlec Tomasz Hapunowicz.

Podczas uroczystości odczytano list minister Bożeny Żelazowskiej, w którym podkreślono, że ochrona zabytków to nie tylko troska o materialne dziedzictwo, ale także działanie na rzecz ciągłości pamięci i tożsamości wspólnoty.

W trakcie wydarzenia wręczono również srebrne odznaki „Za opiekę nad zabytkami”. Decyzją minister Bożeny Żelazowskiej, Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków dr Marcin Dawidowicz uhonorował osoby szczególnie zaangażowane w działalność konserwatorską i społeczną opiekę nad zabytkami. W gronie wyróżnionych znaleźli się m.in. przedstawiciele środowisk naukowych, prawniczych i społecznych, od lat związani z ochroną dziedzictwa.

Odznaczeni zostali: Weronika Andrzejczyk,Monika Błocińska, Jacek Brudnicki, Piotr Ługowski, Joanna Szewczyk, dr hab. Małgorzata Trzaskalik-Wyrwa, prof. UMFC.Jednym z ważniejszych punktów programu był panel dyskusyjny „Siedlce miasto zabytków”, prowadzony przez dr. Marcina Dawidowicza.

Wzięli w nim udział m.in. Dariusz Stopa, zastępca prezydenta Siedlec, Eliza Czapska – dyrektor Muzeum Zbrojowni na Zamku w Liwie, dr Edward Kopówka – dyrektor Muzeum Treblinka, Sławomir Kordaczuk – dyrektor Muzeum Regionalnego w Siedlcach oraz ks. dr Robert Mirończuk – dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Siedlcach.

– Cieszymy się, że Międzynarodowy Dzień Ochrony Zabytków ma miejsce w Siedlcach. Na to spotkanie przyjeżdżają osoby związane z ochroną zabytków z całej Polski. My zarówno jako miasto Siedlce, jak i region mamy wiele takich miejsc, którymi możemy się chwalić – mówił Dariusz Stopa.

Wiceprezydent odniósł się również do jednego z kluczowych projektów miasta.

– Sztandarowym zadaniem jest odbudowa bramy miejskiej, która w okresie II wojny światowej została rozebrana. Jesteśmy już na etapie posiadania zaleceń konserwatorskich. W ich ramach przeprowadzimy inwentaryzację, następnie ekspertyzę i później rozpoczniemy proces projektowania. Obecnie mamy podpisaną umowę z wykonawcą inwentaryzacji, co pozwoli przejść do kolejnych etapów – wyjaśnił.

W dalszej części wydarzenia odbyła się sesja konserwatorsko-badawcza, podczas której poruszono m.in. temat organów historycznych, dziedzictwa Czartoryskich oraz zabytków ziemi siedleckiej. Wystąpienia wygłosili m.in. dr hab. Małgorzata Trzaskalik-Wyrwa z UMFC w Warszawie, Piotr Ługowski – historyk sztuki, Daniel Olszewski z WUOZ w Warszawie oraz Agata Ługowska, kierownik delegatury WUOZ w Siedlcach.

Po części oficjalnej uczestnicy wydarzenia wzięli udział w koncercie organowym w Katedrze Niepokalanego Poczęcia NMP, a następnie w oprowadzaniu kuratorskim po Muzeum Diecezjalnym oraz Muzeum im. Mieczysława Asłanowicza w Siedlcach.Organizatorem Międzynarodowego Dnia Ochrony Zabytków na Mazowszu był Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa oraz Miastem Siedlce – Stolicą Kultury Mazowsza 2026, przy wsparciu Miejskiego Ośrodka Kultury w Siedlcach oraz Centrum Kształcenia Branżowego.