Rewolucja w kojcach i łańcuchach – u nas będzie psu na budę?

Sejm znowelizował Ustawę o ochronie zwierząt. Obrońcy psów i większość samorządowców są zgodni: takie przepisy zmienią życie ogromnej liczby czworonogów. Nie wszyscy podzielają ten entuzjazm. Poseł Konfederacji Krzysztof Mulawa mówi, że to szkodliwe prawo, opakowane w emocję "spuśćmy psy z łańcuchów", a wójt gminy Przesmyki przestrzega przed konsekwencjami.

Gdy kilkanaście miesięcy temu wolontariusze organizacji non profit "Pogotowie dla zwierząt" przekraczali bramę posesji w gminie Stoczek Łukowski, wiedzieli, że może ich czekać trudny widok. Jednak to, co zastali tamtego dnia, przeszło ich najczarniejsze oczekiwania. Na działce wegetowały dwa skrajnie wychudzone psy. Jeden z czworonogów był przykuty łańcuchem do starej maszyny rolniczej. Na fotografiach z interwencji widać stworzenie praktycznie pozbawione tkanki tłuszczowej. Nie ma budy ani żadnego schronienia przed deszczem czy upałem. Dookoła znajduje się rozsypane rozbite szkło.

Wieś i stary porządek

Takie obrazki to wciąż nie są odosobnione przypadki. Liczby mówią same za siebie: organizacje społeczne w Polsce odbierają każdego roku ok. 2-3 tys. zwierząt, nad którymi się znęcano. - Nasza organizacja w jednym roku przejęła ponad 1,5 tys. takich zwierząt. To pokazuje skalę problemu - mówi wprost Grzegorz Bielawski z "Pogotowia dla Zwierząt".

Jak podkreśla z goryczą, ogromna część interwencji, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach i na wsiach, dotyczy właśnie psów trzymanych na uwięzi. Do tego dramatu niemal zawsze dochodzą brak: leczenia, skrajne niedożywienie i fatalne warunki bytowe. - Działamy w całej Polsce, ale naprawdę bardzo dużo zgłoszeń otrzymujemy z województwa mazowieckiego. Również z powiatu siedleckiego, gdzie każdego roku przeprowadzamy nawet kilkadziesiąt interwencji - podkreśla wolontariusz. I dodaje z bólem: - Utrzymywanie psa przez całe życie na uwięzi jest dla mnie po prostu barbarzyństwem. Spędza tak czasem 10 czy 15 lat, zimą, latem, w deszczu i upale. Jego całym światem jest buda i kilka metrów ziemi wokół niej.

Już teraz obowiązujące przepisy zakazują trzymania zwierzęcia na uwięzi krótszej niż 3 m i przez dłużej niż 12 godzin na dobę. W praktyce to martwe prawo. Bielawski nie kryje bezsilności: - Żeby udowodnić, że ktoś stale trzyma psa na łańcuchu, musiałbym obserwować posesję przez dzień, dwa albo trzy, przyjeżdżać co kilka godzin, robić zdjęcia i dokumentować, że pies nadal jest w tym samym miejscu.

A co potem? - Później składamy zawiadomienie, sprawą zajmuje się policja, potem sąd, a po roku czy półtora właściciel dostaje 100 czy 200 zł grzywny albo sąd odstępuje od wymierzenia kary. To jest po prostu dramat i żadna realna sankcja - kwituje.

Sejm: koniec z łańcuchami

Zmienić ma to nowelizacja Ustawy o ochronie zwierząt, która wprowadza całkowity zakaz trzymania psów i kotów na uwięzi. Sejm już ją przyjął, teraz przepisy czekają tylko na podpis prezydenta. Kiedy prawo wejdzie w życie, czworonogi trzymane poza domem będą musiały mieć zapewniony wybieg na ogrodzonej posesji. Gdy to jest niemożliwe, pies będzie mógł przebywać w odpowiednio przygotowanym kojcu, a na właściciela spadnie obowiązek zapewnienia mu codziennego ruchu poza nim. Nowelizacja nakazuje też postawienie na podwórku odpowiednio ocieplonej budy z drewna lub materiałów drewnopochodnych. Zmiany mogą objąć nawet około miliona właścicieli psów, głównie na terenach wiejskich.

To już drugie podejście do tego tematu. Pierwszą nowelizację, zawierającą sztywne i szczegółowe regulacje dotyczące powierzchni kojców, w grudniu ubiegłego roku zawetował prezydent Andrzej Duda. Uznał, że proponowane normy są nierealne. Siedlecki poseł Konfederacji Krzysztof Mulawa zauważa: - W pierwszym projekcie nakazywano budowę kojców o większej powierzchni niż ta, która przysługuje przeciętnemu mieszkańcowi w bloku. To dopiero absurd.

Ostateczny kształt ustawy stanowi wynik kompromisu wypracowanego z posłami, senatorami, prezydentem RP i organizacjami prozwierzęcymi. Co się zmieniło? Zrezygnowano z wpisywania do ustawy szczegółowych wymiarów kojców - te określi rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, uwzględniając rozmiar psa i liczbę zwierząt.

Przepisy poparła większość posłów PiS oraz wszyscy obecni z KO, PSL, Lewicy, Centrum i Polski 2050. Przeciw była cała Konfederacja. - Głosowaliśmy kilka lat temu przeciwko "Piątce dla zwierząt" i mieliśmy rację. Teraz również zagłosowaliśmy przeciw całej ustawie, bo dobry cel nie usprawiedliwia złych i szkodliwych rozwiązań - tłumaczy Mulawa. Jak przyznaje, nie jest przeciwny "samej idei ochrony zwierząt", ale uważa konstrukcję ustawy za szkodliwą: - Oczywiście, że chcę, żeby psy nie musiały spędzać całego życia na łańcuchu. To nie jest kwestia sporna.

Jego zdaniem, problem leży zupełnie gdzie indziej: - Ta ustawa została sprytnie opakowana w emocję "spuśćmy psy z łańcuchów", a w środku jest cała masa szkodliwych, oderwanych od rzeczywistości przepisów. To uderza przede wszystkim w polskiego rolnika, w mieszkańca wsi, w zwykłego człowieka, który trzyma psa jako stróża i towarzysza, a nie jak maskotkę w bloku.

Głównie biznesmeni?

Bielawski widzi sprawę zupełnie inaczej. Jak podkreśla, ta ustawa jest bardzo potrzebna i organizacje zajmujące się ochroną zwierząt długo na takie przepisy czekały: - Cieszy nas też to, że większość posłów potrafiła w tej sprawie stanąć ponad politycznymi podziałami i poprzeć przepisy, które realnie mogą zmienić życie ogromnej liczby psów. Dla nas, ludzi, którzy niemal codziennie widzą psy na łańcuchach podczas interwencji, to naprawdę daje nadzieję, że takich przypadków będzie w Polsce po prostu coraz mniej.

Wtóruje mu siedlecka radna miejska i obrończyni zwierząt Bożena Uziębło: - Pies czy kot nie są rzeczą ani elementem wyposażenia posesji. To żywa, czująca istota, która potrzebuje opieki, bezpieczeństwa i szacunku. Trzymanie psów na łańcuchach czy utrzymywanie zwierząt w nieodpowiednich warunkach nie powinno mieć miejsca we współczesnym społeczeństwie. Mam nadzieję, że ta długo oczekiwana ustawa realnie poprawi życie wielu zwierząt.

Mulawa idzie jednak dalej, uderzając w organizacje pozarządowe. Z jego perspektywy ustawa daje im nadmierne uprawnienia, dzięki którym "będą mogły wchodzić na posesje i robić problemy ludziom". - A te organizacje to w znakomitej mierze biznesmeni żerujący na nośnym temacie, proszący tkliwym głosem o "blika na ich numer telefonu" - mówi.

Wtóruje mu, choć w nieco łagodniejszym tonie, Marek Zalewski, wójt gminy Przesmyki: - Nie jestem zwolennikiem tego, żeby różne fundacje miały możliwość kontroli i wchodzenia na prywatne posesje. Uważam, że od tego są odpowiednie służby, jak Inspekcja Weterynaryjna, i to one powinny tego pilnować.

Bo "dziadek tak robił"

W Polsce jest ponad 1,2 mln gospodarstw rolnych, w których są psy stróżujące. To przede wszystkim ich właścicieli nowe przepisy uderzą najmocniej. - Nie chcę generalizować, ale problem polega też na tym, że w wielu miejscach psy są trzymane na łańcuchach od zawsze. Robił tak dziadek, ojciec i teraz robi tak kolejny właściciel. Wytłumaczenie takiej osobie, że pies cierpi, że ma swoje potrzeby i nie może całego życia spędzić na 2 czy 3 m łańcucha, bywa naprawdę bardzo trudne - zauważa Bielawski.

Samorządowcy wolą jednak tonować ten obraz. Wójt Zalewski twierdzi, że w jego gminie przypadki trzymania na łańcuchach są pojedyncze: - Osoby, które trzymają zwierzęta, raczej dobrze się nimi opiekują. Nie docierają do nas sygnały, że psy są gdzieś utrzymywane w sposób niewłaściwy, na łańcuchach o nieodpowiedniej długości. Chociaż gdyby wszystko dokładnie skontrolować, to pewnie jakieś nieprawidłowości by się znalazły - zauważa. Z kolei Sławomir Wasilczuk, wójt Korczewa, zaznacza, że na wsi widać zmiany na lepsze. - Powstała duża liczba kojców. Myślę, że każdy właściciel stwarza swoim czworonogom jak najlepsze warunki. Dąży do tego, żeby te warunki były adekwatne do tego, co mówią przepisy. Społeczeństwo się ucywilizowało - dodaje z optymizmem.

Fala bezdomnych zwierząt?

Choć debata skupia się głównie na wsi, temat nie omija miast. Bożena Uziębło uspokaja: - Z posiadanych oraz uzyskanych informacji od Straży Miejskiej w Siedlcach wynika, że w mieście nie odnotowano interwencji dotyczących psów stale trzymanych na łańcuchach. Również zgłoszeń dotyczących zaniedbywania zwierząt jest bardzo niewiele i należą one do rzadkości. To świadczy o tym, że mieszkańcy Siedlec odpowiedzialnie podchodzą do opieki nad swoimi zwierzętami.

Radna chce jednak pójść dalej: - Chciałabym, aby w Siedlcach powstawało więcej wybiegów dla psów. Coraz więcej osób mieszka w blokach, powstają nowe osiedla, a potrzeby właścicieli czworonogów są coraz większe. Wybiegany pies to szczęśliwy pies, a dobrze przygotowane wybiegi służą zarówno zwierzętom, jak i mieszkańcom, tworząc przyjazną i bezpieczną przestrzeń do wspólnego życia.

Co się stanie, gdy prezydent podpisze ustawę? Przepisy wejdą w życie po 12 miesiącach od jej ogłoszenia. To czas na dostosowanie posesji, przebudowę wybiegów, budowę kojców. - Na pewno wprowadzi to zawirowanie wśród właścicieli psów, którzy będą musieli dostosować to, co mają na podwórkach, do wymogów ustawy - przyznaje wójt Wasilczuk.

Wójtowi gminy Przesmyki wyobraźnia podpowiada natomiast czarniejsze scenariusze. - Myślę, że w przypadku właścicieli kilku psów może być problem z przygotowaniem odpowiedniej wielkości kojców. Boję się sytuacji, że część tych zwierząt może stać się raptem bezpańska - przyznaje Zalewski.- Nie wyobrażam sobie takiej sytuacji, w momencie, kiedy wiele samorządów ma problem z podpisaniem umów ze schroniskami. W wielu z nich nie ma po prostu miejsc i nie chcą przyjmować zwierząt. My podpisaliśmy umowę w tej sprawie, bo dosyć wcześnie zaczęliśmy interesować się tematem. Ale dla wielu gmin znalezienie miejsca dla bezdomnych psów będzie wyzwaniem.

Według Zalewskiego, brakuje systemowego podejścia: - W każdym samorządzie jest problem z bezdomnymi zwierzętami, bo pojawia się niekontrolowany rozród. Uważam, że bardziej należałoby się skupić na tym, żeby wspierać zabiegi sterylizacji, kastracji, znakowania zwierząt, żebyśmy mieli pewność, że jeśli pies gdzieś biega, to ma właściciela, a nie jest bezpański.