SOKiAL: Działają bez kompleksów

Najpierw była grupa młodych ludzi, porządkowanie cmentarza i flagi na grobach zasłużonych. Potem pojawiła się scena zamiast przyczep, dziesiątki projektów i „SOKiAL-ówka” kupiona na kredyt. Stowarzyszenie Ośrodek Kultury i Aktywności Lokalnej w Krzesku świętowało jubileusz 20-lecia.

Uroczystości z tej okazji odbyła się 25 września w Domu Ludowym w Krzesku. Były, rzecz jasna, gratulacje i życzenia – od prezydenta Siedlec Tomasza Hapunowicza (byłego wójta Zbuczyna), przedstawicieli władz województwa czy urzędu marszałkowskiego oraz mnóstwa podmiotów, które współpracują ze stowarzyszeniem. Ale nie mogło zabraknąć historii SOKiAL. Opowiadali o niej były prezes Hubert Pasiak (dziś wójt) i obecna prezes Kamila Śmieciuch.

Kwiat krzeskiej młodzieży

A historia ta zaczęła się przed jego formalną rejestracją. Pierwszym bohaterem był ks. Andrzej Kieliszek, wikariusz w Krzesku i specjalista psychoterapii uzależnień. To on skupił miejscową młodzież w parafialnym kole Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży. – Powiem, że zaczęło się od Kieliszka, a później popłyniemy – żartował Hubert Pasiak, wykorzystując nazwisko duchownego.

Ksiądz nazywał swoich podopiecznych „kwiatem krzeskiej młodzieży”. A oni – jak przyznał z uśmiechem były prezes – dali się przekonać. Z czasem zauważyli jednak, że przy młodszych koleżankach i kolegach sami stają się już trochę za starzy na KSM. Nie chcieli za to rezygnować ze wspólnej aktywności. – Po prostu lubiliśmy się i lubiliśmy działać – wspominał Pasiak.

Podczas jednej z imprez grupa zdecydowała, że powoła własne stowarzyszenie. Wybrała nazwę nawiązującą do rozwijanej wówczas koncepcji ośrodków kultury i aktywności lokalnej. – Stąd wzięła się nazwa Stowarzyszenie Ośrodek Kultury i Aktywności Lokalnej. Tylko kto to zapamięta? – relacjonował były prezes. Ratunkiem okazał się krótki i szybko oswojony skrót: SOKiAL.

Od cmentarza do dożynek

Pierwszą akcję grupa przeprowadziła w 2005 r. Młodzi porządkowali miejscowy cmentarz i umieszczali flagi na grobach zasłużonych osób. Proste przedsięwzięcie dobrze oddawało potrzebę, z której narodziła się organizacja: chcieli po prostu coś zrobić.

Stowarzyszenie zostało formalnie zarejestrowane 11 stycznia 2006 r. Wkrótce przyszły: bieg niepodległości, wydarzenia filmowe i plenery malarskie. Ważnym przełomem stało się 10 tys. zł pozyskane w 2006 r. z Funduszu Inicjatyw Obywatelskich na dożynki w Krzesku. Po raz pierwszy stanęła tam scena, zastępując używane wcześniej przyczepy. Pasiak żartował, że może warto byłoby do nich wrócić, bo miały swój klimat. – Mieszkańcy Krzeska spadali z tych przyczep w trakcie dożynek – przypomniał na jubileuszu.

Sukces dożynek zachęcił działaczy, by się profesjonalizować, mocniej formalizować pracę i szukać partnerów. Jedno dofinansowanie otworzyło drogę do następnych.

Z Krzeska na region

Skala rosła stopniowo. SOKiAL zaczął realizować przedsięwzięcia związane z: rynkiem pracy, edukacją, ekonomią społeczną i wspieraniem innych organizacji. Wśród nich były 23 projekty w ramach Programu Operacyjnego „Kapitał Ludzki”. Organizacja, która początkowo mobilizowała przede wszystkim siebie i mieszkańców Krzeska, z czasem wyszła z działaniami na cały subregion siedlecki, a potem szerzej, na Mazowsze.

Pasiak podkreślał w piątek, że ten rozwój nie byłby możliwy bez współpracy w gminie Zbuczyn. Jego zdaniem miejscowi społecznicy i samorządowcy potrafili wspierać cudze inicjatywy, zamiast widzieć w nich konkurencję. Dodał też: – Jesteśmy taką społecznością, która chyba po pierwsze lubi działać, ale po drugie nie ma kompleksów.

W 2018 r. stowarzyszenie postanowiło mocniej wrócić do kultury. Z tego kierunku wyrosły działania związane z „Nocami i dniami”, a także „SOKiAL-ówka” – Dom Pracy Twórczej w Wodyniach. Organizacja kupiła dawną organistówkę za 200 tys. zł, zaciągając kredyt. Późniejszą zmianę u steru oboje prezesi skwitowali krótkim dialogiem.

– Wtedy ja stwierdziłem, że zostanę wójtem gminy Zbuczyn – opowiadał Pasiak.

– A ja zostałam prezesem z kredytem – wtrąciła Śmieciuch.

Szansa na rozwój

Kamila Śmieciuch jest związana z SOKiAL-em od 18 lat, a formalnie – jak mówiła – od 10. Najpierw pracowała w organizacji, później weszła do zarządu i przejęła funkcję prezesa. Pasiak zakończył swoją część historii na 2021 r. Podczas jubileuszu przyznał, że z podziwem obserwuje obecne działania zespołu i sposób, w jaki jego następczyni rozwija stowarzyszenie.

– Kamila jest osobą, którą lubią pieniądze – żartował, natychmiast wyjaśniając, że chodzi o jej umiejętność zdobywania środków i odwagę potrzebną do podejmowania coraz ambitniejszych przedsięwzięć.

Dziś SOKiAL nadal prowadzi ośrodki wspierające ekonomię społeczną i organizacje pozarządowe, a w 2026 r. podjął się również prowadzenia Siedleckiego Centrum Organizacji Pozarządowych. Nie porzucił przy tym działań kulturalnych i lokalnych korzeni.

Były prezes podsumował tę drogę słowami: – Lokalność to nie jest zamykanie się w ciasnych swoich podwórkach, w swoich interesach. W lokalności widzicie szansę do kolejnych projektów, do rozwoju siebie i innych.