Dom Bociana połączy naukę z pasją

W malowniczo położonym Krzesku-Majątku powstanie wyjątkowa placówka, która zmieni oblicze regionu. Dom Bociana będzie nie tylko azylem dla majestatycznych białych bocianów, ale przyszłym centrum edukacji przyrodniczej, wydarzeń kulturalnych i integracji społecznej.

Projekt, który – jak zapowiada wójt gminy Zbuczyn Hubert Pasiak – „połączy naukę z pasją, a wiedzę przekształci w pozytywne działania”, już dziś budzi ogromne zainteresowanie nie tylko mieszkańców, ale i przyrodników z całej Polski.

Bocian z aparatem fotograficznym

Dolina Liwca, którego źródło jest w Sobiczach, od lat przyciąga bociany białe. Malownicze pastwiska wzdłuż rzeki i rozległe pola uprawne sprawiły, że okolice Zbuczyna stały się dla tych ptaków prawdziwym domem. Teraz gmina postanowiła odwdzięczyć się swoim skrzydlatym sąsiadom, tworząc poświęcone im miejsce.

– Mamy wyjątkowo dobre relacje z bocianem białym, który wybrał tę okolicę na swój dom – mówi wójt Pasiak. Gnieździ się tutaj 119 par, a każdego roku ok. 300 młodych opuszcza gniazda.

Pomysł na Dom Bociana nie wziął się znikąd. Od lat na terenie gminy działają przyrodnicy z Grupy EkoLogicznej pod kierunkiem dr. Ireneusza Kaługi. To właśnie oni obrączkują ptaki, zakładają im nadajniki GSM i prowadzą badania nad migracjami. Ich odkrycia są fascynujące – okazało się, że siedleckie bociany potrafią dolecieć na zimowiska aż do Republiki Południowej Afryki!

Dwa lata temu przyrodnicy z Grupy EkoLogicznej dokonali czegoś bezprecedensowego w skali światowej. Jako pierwsi na świecie zaopatrzyli bociana w nadajnik wyposażony w aparat fotograficzny. Ptak wyruszył z tym sprzętem w podróż do Afryki i dostarczył niezwykłe zdjęcia z miejsc postoju – z Turcji, Sudanu, Czadu i Tanzanii.

Przyrodnicy interweniują również w przypadku zagrożenia ptaków. Prowadzą też działalność edukacyjną na rzecz ochrony przyrody, także poza granicami Polski, w krajach położonych na trasie migracji bocianów do Afryki, np. w Libanie (projekt „Bociany ponad granicami”).

Teraz te działania zyskają profesjonalną bazę. Nowy ośrodek pomoże usprawnić badania i rozwinąć międzynarodową współpracę. Planowane są też badania genetyczne umożliwiające określenie stopnia zróżnicowania genetycznego populacji bocianów czy innowacje technologiczne - poszukiwanie rozwiązań, które pozwolą dokładniej śledzić życie bocianów i działać na rzecz ich ochrony. Chodzi tu np. o nowe typy nadajników czy narzędzia do analizy danych.

Grupa EkoLogiczna mam również nadzieję, że uda się sprowadzić na działkę bociana, który przystąpi do lęgów, co będzie można obserwować.

Miejsce otwarte dla wszystkich

Dom Bociana powstanie na ponad 5-hektarowej działce, w pobliżu zabytkowego dworu od północy i malowniczego stawu od południa. Całość otoczą stare, urokliwe topole, tworząc idealną scenerię do spotkań z przyrodą. Autorem koncepcji ośrodka jest dr Antoni Bartosz, a za jego naukowy i edukacyjny program odpowiada dr Ireneusz Kaługa.

Projekt zakłada budowę dwóch głównych budynków oraz zagospodarowanie terenu. Główny budynek o powierzchni ok. 800 m² pomieści bibliotekę bocianią, sklepik z pamiątkami oraz przestrzeń wystawienniczą. Drugi obiekt – naukowo-edukacyjny o powierzchni 400 m² – będzie pełnił funkcje pomocnicze. Znajdą się tam sale projekcyjne, przestrzeń na prezentacje i laboratorium badawcze.

Ale Dom Bociana to nie tylko budynki. W planie jest mobilna scena dla kina plenerowego i kameralnych koncertów, miejsca piknikowe do spotkań w mniejszym gronie, a także ogród ziołowy z możliwością zabaw edukacyjnych dla najmłodszych.

Szczególne miejsce zajmie strefa ciszy – przestrzeń wśród drzew, roślinności i kamieni, gdzie będzie można się zatrzymać, pomyśleć, poczytać. Jak mówi wójt Pasiak: „złapać oddech i znaleźć lekarstwo na zgiełk cywilizacji”.

W oddalonym miejscu powstanie azyl dla bocianów – tu trafią ptaki ranne i kontuzjowane, które będą mogły dojść do siebie pod opieką specjalistów.

Twórcy projektu podkreślają, że Dom Bociana ma być przestrzenią inkluzywną i otwartą.

– Tu każda osoba będzie oczekiwana i przyjmowana tak, aby od początku czuła się u siebie – zapewnia wójt Pasiak. – Zaprosimy ją do własnych odkryć oraz przeżyć. Dom Bociana to przestrzeń rozmowy, spotkania, współtworzenia, nowego spojrzenia na rzeczywistość – dodaje.

Założenie jest ambitne – połączyć edukację przyrodniczą z działaniami kulturalnymi i społecznymi, otworzyć się na współpracę z ludźmi różnych kultur. Wszystko to w otoczeniu natury, z bocianem białym jako symbolem i inspiracją.

Umiejscowienie ośrodka nie jest przypadkowe. W ubiegłym roku sieć Arche Hotele rozpoczęła rewitalizację zabytkowego dworu i parku. Powstaną tam restauracje i pokoje hotelowe. W niedalekim sąsiedztwie znajduje się również zabytkowa Gorzelnia Chopin. Wraz z Domem Bociana obie te lokalizacje stworzą bogatą mapę turystyczną Wschodniego Mazowsza i Południowego Podlasia.

Inwestycja rozłożona na etapy

W ubiegłym roku gmina sfinansowała koncepcję architektoniczną całego ośrodka, przeznaczając na ten cel ok. 150 tys. zł. W tegorocznym budżecie zabezpieczono podobną kwotę na projekt budowlany pierwszego etapu – budynku naukowo-edukacyjnego. Główny budynek, którego koszt szacuje się na kilkanaście milionów, powstanie, gdy uda się uzyskać dofinansowanie zewnętrzne.

– Dom Bociana będzie odpowiedzią na współczesne wyzwania, w której troska o przyrodę idzie w parze z rozwojem społeczności – zaznacza Hubert Pasiak. I podsumowuje: – Wierzę, że ten projekt na trwałe wpisze się w tożsamość gminy Zbuczyn i wzmocni jej pozycję jako miejsca otwartego, odpowiedzialnego i przyjaznego nie tylko ludziom, ale również środowisku.

Jeśli wszystko pójdzie zgodnie z planem, za kilka lat w Krzesku-Majątku powstanie ośrodek, jakiego w Polsce jeszcze nie było – miejsce, gdzie nauka, sztuka i przyroda stworzą jedyną w swoim rodzaju harmonię.